Współczesna nazwa liceum pochodzi od łacińskiej formy nazwy starożytnej szkoły a mianowicie słowa „licaeum”. Liceum to obecnie jeden z typów szkół ponadgimnazjalnych przeznaczony dla uczniów, którzy mają zamiar przystąpić do egzaminu maturalnego oraz kontynuować naukę w szkole policealnej, bądź też na studiach.
Liceum to typ szkoły sięgający czasów starożytnej Grecji. Jego nazwa pochodzi od filozoficznej szkoły jaką założył Arystoteles żyjący w latach od 384 do 322 roku przed naszą erą. „Lykeion” był szkołą filozoficzną, w której to odbywały się zajęcia przede wszystkim w dziedzinach humanistycznych i przyrodoznawstwa. Szkoła najwybitniejszego ucznia Platona była instytutem zespołowym opartym na badaniach naukowych i ta koncentracja na przedmiotach szczegółowych, a nie dedukcyjnych różniła Lykeion od popularnej i istniejącej już wcześniej Akademii. Arystoteles był przypuszczalnie scholarchą (dyrektorem) Lykeionu w latach od 343 do 322 przed naszą erą.
Współczesne liceum nie łączy wiele ze szkołą w starożytnej Grecji. Jest ono jedną z możliwości dalszego kształcenia dla absolwentów gimnazjów. W zależności od uzdolnień i zainteresowań uczeń może uczęszczać do klasy o wybranym profilu z naciskiem na określone przedmioty. Do liceum mogą uczęszczać absolwenci gimnazjów, którzy przeszli pozytywnie rekrutacje. Na sumę punktów jakie należy uzyskać składa się:
- wynik egzaminu gimnazjalnego,
- oceny ze świadectwa,
- punkty za oceny na świadectwie z przedmiotów istotnych dla wybranego profilu (np.: w przypadku profilu matematyczno-informatycznego są to język polski, matematyka, fizyka, język angielski lub niemiecki)
- punkty za szczególne osiągnięcia ucznia znajdujące się na świadectwie ukończenia gimnazjum (np.: za osiągnięcia w konkursach lub też olimpiadach przedmiotowych, za osiągnięcia sportowe bądź też artystyczne)
- w przypadku klas dwujęzycznych sprawdzany jest także poziom uzdolnień kierunkowych
Nauka w liceum trwa 3 lata i kończy się egzaminem maturalnym. Pomyślne zakończenie liceum równoznaczne jest z uzyskaniem wykształcenia średniego, natomiast pozytywnie zdana matura umożliwia kontynuację nauki na studiach wyższych.
Do najpopularniejszych form liceów w Polsce należą:
- Liceum ogólnokształcące
- Liceum profilowane
- Liceum uzupełniające dla dorosłych
- Liceum prywatne.
Wybór pasującego odpowiedniego liceum zależy najczęściej od przebytej drogi edukacyjnej, zdolności lub też możliwości finansowych.
